IZLOŽBA O MATIJI BANU U MUZEJU HERCEGOVINE: DUBROVČANIN ZAGLEDAN U BEOGRAD I SRPSTVO


Kultura | 07.04.2021

U okviru manifestacije „Dučićev dan“ na platou ispred Muzeja Hercegovine večeras je upriličena dokumentarna izložba o istaknutom kulturnom i javnom radniku Matiji Banu pod nazivom „Pisma sa Banovca“, autora Peđe Milojevića i Svetlane Mitrović.


Kroz lična dokumenta, pisma, izvještaje, ukaze, pozorišni plakate, knjige, reprodukcije ulja na platnu i fotografije – predstavljen je životni put i djelatnost Matije Bana, rođenog Dubrovčanina, uglednog Beograđanina, panslaviste, Jugoslovena, diplomate, književnika, profesora Liceja u Beogradu, prvog člana Akademije umetnosti Srpske kraljevske akademije - i prvog stanovnika Banovog brda, po kojem i danas ovaj dio Beograda nosi ime.


Otvarajući izložbu gradonačelnik Trebinja Mirko Ćurić kazao je da je Matija Ban, uz svoje znamenite sugrađane Meda Pucića, Valtazara Bogišića i Pera Budmanija, pripadao tada veoma brojnom pokretu Srba katoličke vjeroispovijesti.


„Da je nacionalni Srbin, Matija Ban će to kroz život obilato potvrditi. U Carigradu  je završio najviše škole i predavao istoriju, geografiju i francuski jezik. Na poziv kneza Aleksandra Karađorđevića školovanim Srbima iz Austrije da svojim znanjem podižu Srbiju, Matija Ban se rado odaziva i stiže u Beograd 1844. godine. Uskoro, osjećajući se kao svoj na svome, odriče se austrijskog podanstva i uzima srpsko državljanstvo. Predaje na Liceju u Beogradu, a knez ga je angažovao za ličnog vaspitača njegovih kćerki, Poleksije i Kleopatre“, istakao je Ćurić.


Harizmatičan, obrazovan i gospodskih manira, Matija Ban ubrzo zadobija povjerenje tadašnje elite, a samo tri godine po njegovom dolasku u Srbiju Ilija Garašanin mu povjerava osjetljive političke poslove.


Nakon Berlinskog kongresa zagovornik je aktivnog političkog i kulturnog angažmana tada međunarodno priznate Srbije na još neoslobođenim teritorijama.


„Matija Ban 1879. godine piše o tome da su svi Srbi zagledani u Beograd kao u centar i pijemont i zato zagovara da se na Vračaru izgradi velika crkva Svetog Save. Neće proći mnogo vremena i započeće izrada projekta hrama Svetog Save na Vračaru...Autori ove izložbe došli su do interesantnog otkrića da je Matija Ban idejni autor političkog programa nacionalnog ujedinjenja i oslobođenja svih južnih Slovena. Zanimljivo je i da je sam naziv 'Jugosloven' izašao iz pera Matije Bana“, kazao je Ćurić.


Jedan od koautora izložbe Peđa Milojević kazao je da je Matija Ban jedna od najrenesansnijih ličnosti u srpskom narodu u 19. vijeku, da ostavio traga u književnosti, pozorištu, politici i diplomatiji, ali i ličnost o kojoj, nažalost, danas ne možete mnogo saznati u školama - već isključivo ličnim interesovanjem i zalaganjem.


„Kao i Jovan Dučić, tako je i Matija Ban u Beogradu bio čovjek koji je sabirao. A oko njega su bili najveći umovi, najznačajniji umjetnici, politička i diplomatska elita, sa obje strane i Save i Drine, iz Crne Gore, Dubrovnika, Zagreba. Bio je jedan od velikih zagovornika jugoslovenske ideje, a sagovornika je imao u Juraju Štrosmajeru, bio je čovjek koji volio ljude i kojeg su ljudi voljeli, koji je znao kako da neke svoje ideale pretoči u ono što mi danas zovemo - zavjetima“, kazao je Milojević.


Izložbu je priredila Turistička organizacija opštine Čukarica, u saradnji sa Centrom za multimedijalnu umetnost i komunikaciju „Tangram“  i Arhivom Srbije, a po želji organizatora - ostaće u fundusu Muzeja Hercegovine kao poklon Trebinju.


Već od sutra izložba seli u galerijski prostor muzeja, a biće dostupna publici čim ponovo budu dozvoljene posjete ustanovama kulture.


Skup u čast Jovana Dučića i Matije Bana bio je i prilika za još jedno prisjećanje na naše nedavno priminule sugrađane - pijanistu i kompozitora Božidara Boba Vučura i umirovljenog vladiku Atanasija Jevtića, te prosvjetne radnike Dušana Kovačevića, Miloša Kažovića i Jasne Mitrović.


U čast Bobu Vučuru profesor klavira Nikola Simović izveo je Šopenov „Preludijum u E-molu“, dok je direktorica Muzeja Hercegiovine Ivana Grujić podsjetila na besjedu vladike Atanasija kojom je hercegovački duhovni pastir 2000. godine dočekao zemne ostatke Jovana Dučića tada vraćene u rodni grad.


 


 


RT


 
Loading ...

ANKETA

Da li ste zadovoljni novom autobuskom stanicom?